Verbeelden wat er nog niet is

Ontwerpend werken gaat niet alleen over begrijpen wat er nu gebeurt. Ontwerp maakt het ook mogelijk om andere toekomsten voorstelbaar te maken.

We vertalen inzichten daarom naar iets dat je kunt zien, bespreken of ervaren. Dat kan een scenario, prototype, nieuwe dienst, samenwerkingsvorm, proces of interventie zijn.

Door iets concreet te maken, verandert ook het gesprek. Mensen kunnen reageren op een mogelijkheid in plaats van alleen praten over abstracte ambities.

Testen en leren in de praktijk

Een ontwerp hoeft niet meteen af te zijn.

Juist door ideeën vroeg te beproeven, ontdekken we welke aannames kloppen en welke niet. Wat gebeurt er als we dit anders organiseren? Begrijpen mensen het? Wie doet mee en wie nog niet? Welke onverwachte effecten ontstaan?

Wat we leren, gebruiken we voor een volgende stap. Zo wordt een groot vraagstuk hanteerbaar zonder het eerst kunstmatig klein te maken.

Complexe maatschappelijke vraagstukken kun je niet vanachter een bureau oplossen. Er spelen verschillende belangen en perspectieven, oorzaken grijpen op elkaar in en vooraf is vaak niet duidelijk wat werkt.

Met ontwerpend werken onderzoeken we een vraagstuk terwijl we er tegelijkertijd aan werken. We kijken vanuit de mensen om wie het gaat, brengen verschillende perspectieven bij elkaar, maken mogelijke richtingen concreet en testen deze in de praktijk.

Zo ontstaat stap voor stap meer zicht op zowel het vraagstuk als mogelijke antwoorden.

Wat is ontwerpend werken?

Ontwerpend werken is een manier van werken waarin onderzoeken, verbeelden, maken en leren elkaar voortdurend afwisselen.

In plaats van eerst het hele probleem te analyseren en daarna een oplossing te bedenken, bewegen we tussen vraagstuk en mogelijke oplossingen. Nieuwe inzichten veranderen de vraag. Een experiment maakt zichtbaar wat wel en niet werkt. Een ander perspectief kan een heel andere oplossingsrichting openen.

Dat maakt ontwerpend werken geschikt voor vraagstukken waarin de uitkomst vooraf nog niet vaststaat.

Beginnen bij de werkelijkheid

We beginnen bij hoe mensen een vraagstuk daadwerkelijk ervaren.

Dat betekent luisteren, observeren en verschillende perspectieven naast elkaar zetten. Bewoners, professionals, ondernemers, beleidsmakers of andere betrokkenen beschikken ieder over een deel van de kennis die nodig is om te begrijpen wat er speelt.

Door die kennis vroeg samen te brengen, ontstaat een rijker beeld van het vraagstuk dan wanneer één organisatie het probleem vooraf definieert.

Ontwerpend werken is ook samen werken

Bij maatschappelijke vraagstukken ligt kennis, invloed en uitvoeringskracht meestal verspreid over meerdere organisaties en mensen.

Daarom gebruiken we ontwerpen ook als manier om samen te werken. Niet alleen door betrokkenen achteraf om een reactie te vragen, maar door hen onderdeel te maken van het onderzoek en het maken.

Dat levert niet automatisch overeenstemming op. Verschillende belangen en perspectieven blijven bestaan. Juist door deze zichtbaar en bespreekbaar te maken, kunnen betere keuzes worden gemaakt.

Wanneer helpt ontwerpend werken?

Wij zetten ontwerpend werken vooral in wanneer een vraagstuk nog niet volledig begrepen wordt, wanneer bestaande oplossingen onvoldoende werken of wanneer meerdere partijen samen iets nieuws moeten ontwikkelen.

Bijvoorbeeld bij vraagstukken rond zorg, wijken en gebiedsontwikkeling, leefbaarheid, publieke dienstverlening en samenwerking tussen organisaties.

Ontwerpend werken helpt om niet te snel in een vooraf bedachte oplossing te schieten, maar eerst ruimte te maken om te onderzoeken wat er werkelijk nodig is.

Ontwerpend werken bij Karabijn

Karabijn combineert ontwerpend werken met netwerk- en systeeminnovatie.

We gebruiken ontwerp om mensen rond een vraagstuk samen te brengen, patronen en ervaringen zichtbaar te maken en nieuwe mogelijkheden in de praktijk te onderzoeken.

Soms is het vraagstuk vooral gebaat bij een ontwerpende aanpak. Soms blijkt dat een probleem steeds opnieuw wordt veroorzaakt door de manier waarop het grotere systeem is georganiseerd. Dan gaan we een laag dieper met systemisch design.