Opening Internationale Architectuur Biennale Rotterdam 2026: de systemen die onder druk staan weer veerkrachtig maken

In de grote industriële fabriekshallen van De Piekfabriek in Feijenoord, waar binnenkort een groot woningbouwproject start, vindt van 18 september tot 29 november de Internationale Architectuur Biennale Rotterdam (IABR) plaats. Waar door middel van architectuur wordt nagedacht over de grote maatschappelijke opgaven van deze tijd.

De oude fabriekshal van De Piekfabriek. Foto: Sabine van der Vooren.

Rond 1800 hoorde je hier vooral gekuch en geproest. Zieke Rotterdammers werden naar deze plek gewezen om in quarantaine te gaan. Een kwart eeuw later zag het blauw van de rook, omdat hier hard werd gewerkt aan grote stoomschepen. En van 1933 tot 2020 stikte het hier van de aluminium stroken: toen werd hier de Luxaflex, die nu voor je raamkozijn hangt, met uiterste precisie in elkaar gezet.

Biënnale in een oude fabriekshal

Dit stukje grond, nu ook wel De Piekfabriek genoemd, heeft de afgelopen tweehonderd jaar heel wat veranderingen meegemaakt en staat opnieuw aan de vooravond van iets groots. Vanaf volgend jaar wordt hier gewerkt aan een groot woningbouwproject. Maar voordat de bouw begint, krijgt de fabriek eerst nog even een andere bestemming.

In de grote, lege fabriekshallen waar het ooit krioelde van fabrieksarbeiders die marineschepen, en later Luxaflex, in elkaar zetten, staat nu opeens weer vol met mensen. Alleen dragen de bezoekers nu geen fabrieksoveralls, maar colberts en kleurrijke broekpakken. In plaats van gereedschap hebben ze een glas bubbels in de hand. Ze zijn hier voor de opening van de twaalfde editie van de Internationale Architectuur Biennale Rotterdam (IABR).

De hal is gevuld met infographics, kunstwerken en schaalmodellen van unieke bouwprojecten. Alles draait hier om het verkennen en verbeelden van hoe architectuur kan bijdragen aan het oplossen van de grote maatschappelijke uitdagingen van deze tijd.

De opening op 17 september bestond uit toespraken van de curatoren, de wethouder Joan Nunnely en Marjolein Jansen, directeur-generaal Ruimtelijke Ordening. Zij deelden hun visie op waarom de architectuur zich moet richten op de ‘systems of support’.

De systemen die onder druk staan

De editie van dit jaar draagt de titel SYSTEMS OF SUPPORT en staat volledig in het teken van de systemen die ons dagelijks leven draaiende houden. Het gaat om voorzieningen waar we simpelweg niet zonder kunnen. De organisatie noemt water en energie als voorbeelden, maar ook wonen, wat voor deze locatie in de wijk Feijenoord bijzonder relevant is.

Veel van deze systemen staan tegenwoordig onder druk. Denk aan de woningnood of de energiecrisis. Waar is vandaag de dag eigenlijk geen crisis? De meer dan vijftig projecten die hier op creatieve wijze zijn tentoongesteld, laten zien hoe belangrijk deze systemen zijn, waar de knelpunten liggen en hoe ze op innovatieve wijze kunnen worden aangepakt. De centrale vraag is hoe we deze systemen eerlijker en veerkrachtiger kunnen maken en welke rol ontwerp, stedenbouw en architectuur daarin spelen.

Monument van de tijd

De locatie van De Piekfabriek is echt een monument van de tijd. Vanaf het begin van de negentiende eeuw heeft deze plek steeds een rol gespeeld in de grote maatschappelijke thema’s van het moment. Van pestepidemieën tot internationale handel en de industriële revolutie en dan nu de woningnood.

Met het aankomende innovatieve woningbouwproject wordt deze grond opnieuw een plek die iets zegt over de tijdgeest. In Feijenoord, waar de vraag hoe je een wijk veerkrachtig maakt in de lucht hangt, laat de IABR zien dat dit niet ontstaat door simpelweg nieuwe woningen neer te zetten, maar juist door het versterken van de onderliggende systemen die een buurt dragen.